1466-1536 yılları arasında yaşamış Hollandalı bir bilim insanı ve filozof olan Desiderius Erasmus tarafından kaleme alınmış olan “Deliliğe Övgü” adlı kitabı okudum. Hümanist akımın önemli isimlerinden olan Erasmus bu kitabında alaycı bir dille ahmaklığın, budalalığın insan yaşamında ne derece önemli bir yer teşkil ettiğini vurguluyor.
Kitabın adı bundan önceki çevirilerde olduğu gibi bu kitapta da “Deliliğe Övgü” olarak bırakılmış. Ancak çeviriyi yapan Yücel Sivri önsözde doğrusunun “Ahmaklığa Övgü” olması gerektiğini belirtiyor. Ben de kitabı okuduktan sonra buna kesinlikle katıldığımı, delilik yerine ahmaklık veya budalalık denilmesinin daha doğru olduğunu belirtmeliyim.
Erasmus’un orjinal eserinde Latince ve Yunancayı ustaca kullandığını belirten çevirmen kendisi de okura bunu yansıtmak için yer yer Osmanlıca terimler kullanmış. Kendi deyişiyle “Türkçeye mugayir tabirler” kullanmış olması sebebiyle sık sık sözlüğe bakmak durumunda kaldım. Erasmus, kitabında Yunan mitolojisine ve kendinden önceki filozoflara da sık sık atıfta bulunuyor. Bu sebeple zaman zaman başka kaynaklara başvurma ihtiyacı duysam da keyifle okuduğum bir kitap oldu. Özellikle 42. ve 55. bölümleri çok beğendiğimi belirtmeliyim.
Kitaptan alıntı yaptığım birkaç cümleyi de aşağıda paylaşıyorum.
“Hiçbir şey bilmemek, en mutlu yaşamdır.” Sofokles’in bir sözü.
“Ahmaklık der ki: Benim dahil olmadığım hiçbir beraberlik sevinç ve mutluluk bahşedici olamaz.”
“Eğer halinden hoşnut olmaksa mutluluk -inanın bana- kendini beğenmişlik insanı en kısa yoldan cennete ulaştıracaktır.”
“Hayat da tiyatro oyununa benzer bir şeydir, maskesi düşene kadar herkes bu oyunu sürdürür.”
“Kimse ahmaklığından kurtulma çabasında değil, çünkü çok hoş bir şey bu.”
“Kifayetsiz zümre her daim çoğunluğu oluşturur. Neden? Çünkü insanların çoğu ahmaklığa iman eder gönülden.”
“Oysa en tepedeki hükümdar o kadar yüksektedir ki erdem patikası dışına atacağı en küçük adım, çığ misali altına alarak halkının da telef olmasına, ülkenin felakete sürüklenmesine sebep olacaktır.”
“Savaş insanlara değil, insanlıkla ilgisi olmayan canavarlara yakışır.”
“Aşkın verdiği esriklik (sarhoşluk) insanı en bahtiyar kılandır.” Platon’un bir sözü.
“Hafızası kuvvetli meyhane arkadaşından nefret ederim.”
Zerrenk 